Gün içinde yüzlerce nesneye dokunuyor, göz ucuyla bakıyor ya da bizzat kullanıyoruz. Tasarımlarındaki bazı detaylar o kadar kanıksanmıştır ki, “Bu neden böyle?” diye sormayız bile. Ya da birine o parçayı tarif ederken “Hani kot pantolonların önünde küçük bir yer var ya…” diye geveler dururuz.
Bugün ismineydi.com‘da vitesi biraz değiştiriyoruz. Bu kez unuttuğumuz isimlerin değil, varlığından bile haberdar olmadığımız ama her gün hayatımızda olan o gizli isimlerin ve onların arkasındaki şaşırtıcı hikayelerin peşine düşüyoruz. Hazırsanız başlayalım!
1. Kot Pantolonlardaki O Mini Minnak Cep
- İsmi Neydi? Saat Cebi (Watch Pocket)
Kot pantolonların sağ ön cebinin hemen içinde, içine neredeyse sadece bozuk para ya da çakmak sığabilen o minik cebi mutlaka biliyorsunuzdur. Çoğumuz burayı bozuk para yeri sanıyor ama hikayesi çok daha eskiye dayanır. 1800’lerin sonunda, kovboyların ve işçilerin köstekli cep saatlerini korumak, çizilmesini engellemek için tasarlanmış bir yer burası. Saatler tarih oldu ama o mini cep ikonik bir tasarım olarak pantolonlarımızda yaşamaya devam ediyor. Bugünlerde bozuk para da kalmadı sayılır. Şahsen ben orayı anahtarlık olarak kullanıyorum. Sıkı oluyor, anahtarın düşme ihtimali de çok az.
2. Kitap Sayfalarının Kenarındaki O Geniş Boşluklar
- İsmi Neydi? Marj / İç Kenar Boşluğu (Margin)
Elinize bir roman aldığınızda, yazıların sayfanın tam sınırından başlamadığını, kenarlarda ciddi bir boşluk bırakıldığını görürsünüz. Bugün buralara notlar alıyor olabiliriz ama bu boşlukların çıkış amacı aslında oldukça dramatik: Fareler. Matbaanın ilk dönemlerinde kitaplar evlerde, depolarda saklanırken fareler ve haşereler tarafından kenarlarından kemiriliyordu. Tasarımcılar, fareler kitabı kemirdiğinde değerli bilgiler ve hikaye yok olmasın diye kenarlarda bilerek bu boşlukları bıraktılar. Yani o boşluklar aslında birer “fare payı”.
3. Fırın Poşetlerini veya Ekmek Ambalajlarını Bağlayan O Telli Plastik Aparat
- İsmi Neydi? Tırtıklı Bağ Bağlayıcı / Twist Tie
Tost ekmeği paketini açarsınız, içinden o üzeri plastik kaplı, içi telli incecik aparat çıkar. İşiniz bitince ekmek bayatlamasın diye pıt diye burarsınız. Türkçede buna genelde “hani şu ekmek tel kiti” falan deriz ama global adı Twist Tie olarak geçer. 1920’lerde basit bir kağıt fabrikasında icat edilen bu küçük tel, gıda sektöründe paketlemeyi kökten değiştirerek devrim yaratmıştır.
4. Ayakkabı Bağcıklarının Ucundaki O Sert Plastik Kısım
- İsmi Neydi? Aglet (Bağcık Kapsülü)
Bağcığı delikten rahatça geçirmemizi sağlayan, o olmasa bağcığın ucunun lif lif dağılacağı o bir santimlik plastik ya da metal parça. “Bağcık ucu” deyip geçtiğimiz bu şeyin adı aslında Aglet. Kökeni Latince “iğne” kelimesinden geliyor. Hatta antik Roma’da bu agletler metalden, gümüşten, hatta altından yapılır ve bir statü göstergesi olarak kullanılırmış. Bir ara bu soru kim milyoner olmak ister yarışmasında da sorulmuştu diye hatırlıyorum.
5. Yeni Kıyafetlerin Yanında Gelen O Gizemli Küçük Kumaş Parçası
- İsmi Neydi? Yıkama Test Kumaşı
Yeni bir ceket veya gömlek aldığınızda, içindeki etikete iliştirilmiş küçük bir poşet, içinde de yedek bir düğme ve kumaş parçası çıkar. Hepimiz o kumaş parçasının “kıyafet yırtılırsa yama yapalım” diye konulduğunu düşünürüz. Ama asıl amacı çok farklı. O kumaş, kıyafetinizi ilk kez yıkamadan önce, kullanacağınız deterjanın veya çamaşır suyunun kumaşa zarar verip vermeyeceğini, rengini soldurup soldurmayacağını test etmeniz için konulan bir deneme parçasıdır.
Sıra Sizde!
Tarihini veya gerçek adını öğrendiğinizde sizi en çok şaşırtan detay hangisi oldu? Ya da “Şunun adı neydi acaba?” diye merak ettiğiniz başka bir günlük nesne var mı? Aşağıya yorum olarak bırakın, ismineydi.com ekibi olarak hemen aydınlatmaya çalışalım!
