Temel bilim teorilerini ve popüler kültür efsanelerini geride bıraktık. Şimdi sıra, insan zihninin sınırlarını zorlayan, geceleri yatağa yattığınızda uykunuzu kaçıracak o derin ve havalı teorilere geldi. Hani bir belgeselde izlediğiniz ya da derin bir muhabbette duyup “Vay be, adamlar neyi düşünüyor!” dediğiniz ama adını bir türlü hatırlayamadığınız o felsefi ve bilimsel paradokslar vardır ya…
Bir arkadaş ortamında muhabbet derinleşir, konu bir anda bilime, evrene ya da zaman yolculuğuna gelir. Tam o sırada birisi “Ya hani bir kedi deneyi vardı, kutuyu açana kadar kedi hem canlı hem ölü sayılıyordu… Neydi o teorinin ismi?” der. Herkes teoriyi kulaktan dolma bilir ama ne adı tam hatırlanır ne de aslında ne anlama geldiği.
İnternette her dolaştığınızda, tüm trafiğiniz internet servis sağlayıcınızın (İSS / Türk Telekom, Turkcell Superonline, Vodafone vb.) üzerinden geçer. Şifreleme teknolojileri internet sağlayıcınızın her şeyi görmesini engellese de, hem çevrim içi hem de çevrim dışı alışkanlıklarınız hakkında şaşırtıcı miktarda veri toplayabilirler. Banka hesabınızı kontrol ederken, film izlerken, alışveriş yaparken veya sosyal medyada gezinirken internete kurduğunuz her bağlantı servis sağlayıcınızdan geçer. Google, Meta veya Amazon gibi platformların aksine, internet sağlayıcınızdan oturumu kapatıp çıkamazsınız ya da onu kullanmaktan kolayca vazgeçemezsiniz. Bu, modern hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır.
Bu kez günlük hayatta ruhumuzun ve zihnimizin bizzat içinde gezindiği ama adını bir türlü koyamadığımız o ilginç psikolojik durumların isimlerini ve arkasındaki bilimsel gerçekleri öğreniyoruz.
Sokakta yürürken kafanızı hiç yukarı kaldırıp eski binaları inceler misiniz? Eğer cevabınız evetse, o eski pencerelerin altındaki mermer çıkıntıları, eski İstanbul evlerinin sokağa taşan o tatlı odalarını ya da tarihi binaların tepesindeki o garip taşları mutlaka fark etmişsinizdir. Arkadaşınıza anlatırken büyük ihtimalle “Hani eski binaların pencereleri sokağa doğru çıkık olur ya…” diyerek tarif ettiğiniz o detayların her birinin aslında yüzyıllık isimleri ve çok mantıklı işlevleri var.
Gün içinde yüzlerce nesneye dokunuyor, göz ucuyla bakıyor ya da bizzat kullanıyoruz. Tasarımlarındaki bazı detaylar o kadar kanıksanmıştır ki, “Bu neden böyle?” diye sormayız bile. Ya da birine o parçayı tarif ederken “Hani kot pantolonların önünde küçük bir yer var ya…” diye geveler dururuz. Bu kez unuttuğumuz isimlerin değil, varlığından bile haberdar olmadığımız ama her gün hayatımızda olan o gizli isimlerin ve onların arkasındaki şaşırtıcı hikayelerin peşine düşüyoruz.
Bugün milyarları peşinden sürükleyen, dünyayı ekran başına kilitleyen futbolun hikayesini hepimiz az çok biliriz, değil mi? İngilizler kuralları yazdı, top yuvarlaktı ve oyun başladı… Ama gerçekte kim icat etti? Size bu hikayenin çok daha eskilere, hatta kanlı ritüellere ve antik medeniyetlere uzandığını söylesem? Arkanıza yaslanın; Çin saraylarından Mesoamerika’nın gizemli tapınaklarına, oradan da modern İngiliz okullarına uzanan heyecan dolu bir zaman yolculuğuna çıkıyoruz!
Bazen oturduğunuz yerde durup dururken hayatı, hafızanızı ya da algılarınızı sorguladığınız oluyor mu? “Daha dün öğrendiğim kelime bugün nasıl karşıma çıktı?” dersiniz ya da çok iyi bildiğiniz bir kelimeye bakıp “Bu nasıl kelime ya, Türkçe mi bu?” diye yabancılaşırsınız. Yalnız değilsiniz, delirmiyorsunuz da. Hepsi beynimizin bize oynadığı ufak tefek oyunlar ve psikolojide her birinin çok havalı birer ismi var. Bugün ismineydi.com’da, her gün yaşadığımız ama adını koyamadığımız o garip zihinsel durumların gerçek isimlerini öğreniyoruz.
Bazen bir arkadaş ortamında konu konuyu açar, laf döner dolaşır çocukluğa gelir. Tam o sırada birinin ağzından o meşhur cümle dökülür: “Ya hani sabahları çıkardı, şöyle bir tipi vardı, ismi neydi onun?” İşte o an herkesin beyni aynı anda yanmaya başlar ama o isim bir türlü gelmez. ismineydi.com olarak bugün o “dilimizin ucunda” asılı kalan, bizi ekran başına kilitleyen o eski dostları hatırlıyoruz.
Yıllarca takip ettiğimiz ama son bölümüyle hayal kırıklığı yaratan yapımları
listeledik. Game of Thrones’tan Avrupa Yakası’na kadar finaliyle sinir eden diziler!
